Ψυχοσωματικά: Πως, το σώμα μιλά για την ψυχή

Πόνος στο στομάχι πριν από μια σημαντική συνάντηση. Πονοκέφαλος που έρχεται πάντα σε περιόδους πίεσης. Δυσκοιλιότητα, διάρροια, σφίξιμο στο στήθος ή κόπωση που εμφανίζονται όταν το άγχος αυξάνεται.

Αν αυτά σας ακούγονται οικεία, δεν είστε μόνοι — και σίγουρα δεν τα φαντάζεστε.

Τα ψυχοσωματικά συμπτώματα είναι πραγματικά σωματικά συμπτώματα, τα οποία μπορούν να προκαλούνται ή να επιδεινώνονται από ψυχολογικούς παράγοντες, όπως το χρόνιο άγχος, η συναισθηματική πίεση, οι ανεπεξέργαστες εμπειρίες ή η υπερδιέγερση του νευρικού συστήματος.

Ο όρος «ψυχοσωματικό» συχνά παρεξηγείται. Δεν σημαίνει ότι «τα φαντάζεστε» ή ότι «είναι όλα στο μυαλό σας» με την αρνητική έννοια.

Σημαίνει ότι το μυαλό και το σώμα δεν λειτουργούν ξεχωριστά. Είναι ένα ενιαίο σύστημα.

Ο εγκέφαλος επικοινωνεί συνεχώς με κάθε όργανο του σώματος μέσω του νευρικού συστήματος, των ορμονών και της ανοσολογικής απόκρισης. Όταν βιώνουμε έντονο ή παρατεταμένο στρες, αυτή η επικοινωνία μπορεί να διαταραχθεί — και το αποτέλεσμα να εμφανιστεί σωματικά.

Με απλά λόγια, αυτό που δεν εκφράζεται πάντα με λέξεις, πολλές φορές εκφράζεται μέσα από το σώμα.

Τα ψυχοσωματικά συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν σχεδόν σε οποιοδήποτε σύστημα του σώματος.

Στο πεπτικό σύστημα, μπορεί να εμφανιστούν ως σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, φούσκωμα, ναυτία, στομαχόπονοι, δυσκοιλιότητα, διάρροια ή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Στο μυοσκελετικό σύστημα, μπορεί να εκδηλωθούν ως χρόνιος πόνος στην πλάτη ή στον αυχένα, πονοκέφαλοι τάσης, μυϊκό σφίξιμο, πόνος στη σιαγόνα ή αίσθημα βάρους στο σώμα.

Στο νευρικό σύστημα, μπορεί να εμφανιστούν ως αϋπνία, κόπωση, ζάλη, μουδιάσματα, ταχυκαρδίες ή αίσθηση εσωτερικής ανησυχίας.

Ακόμη και στο δέρμα, το στρες μπορεί να επηρεάσει καταστάσεις όπως το έκζεμα, η ψωρίαση ή η κνίδωση, ειδικά σε περιόδους έντονης συναισθηματικής πίεσης.

Φυσικά τα ψυχοσωματικά συμπτώματα δεν περιορίζονται μόνο σε αυτά.

Κεντρικό ρόλο στα ψυχοσωματικά συμπτώματα έχει το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Είναι το σύστημα που ρυθμίζει λειτουργίες όπως η αναπνοή, οι καρδιακοί παλμοί, η πέψη, η μυϊκή ένταση και η εσωτερική αίσθηση ασφάλειας.

Όταν το σώμα βιώνει στρες, ενεργοποιείται το συμπαθητικό νευρικό σύστημα — το γνωστό σύστημα «μάχης ή φυγής». Αυτό είναι χρήσιμο όταν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος. Όταν όμως η ενεργοποίηση αυτή κρατά για μεγάλο χρονικό διάστημα, το σώμα αρχίζει να λειτουργεί σαν να βρίσκεται συνεχώς σε συναγερμό.

Η αναπνοή γίνεται πιο ρηχή. Οι μύες παραμένουν σφιγμένοι. Το πεπτικό σύστημα επηρεάζεται. Ο ύπνος διαταράσσεται. Το σώμα δυσκολεύεται να επιστρέψει σε κατάσταση ηρεμίας.

Με τον καιρό, αυτή η χρόνια εσωτερική ένταση μπορεί να αφήσει σημάδια στο σώμα — πολλές φορές με τη μορφή συμπτωμάτων που οι εξετάσεις δεν μπορούν εύκολα να εξηγήσουν.

Και εδώ είναι κάτι πολύ σημαντικό: το σώμα δεν λέει ψέματα.

Το σύμπτωμα δεν είναι ο εχθρός. Είναι ένα μήνυμα. Είναι ένας τρόπος του νευρικού συστήματος να δείξει ότι κάτι μέσα μας χρειάζεται προσοχή, ασφάλεια και φροντίδα.

Πρώτα απ’ όλα, κάθε σωματικό σύμπτωμα χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Είναι σημαντικό να αποκλειστούν οργανικά αίτια και να υπάρχει η σωστή καθοδήγηση από γιατρό.

Αν όμως οι εξετάσεις είναι φυσιολογικές, αλλά τα συμπτώματα συνεχίζονται ή επιστρέφουν σε περιόδους άγχους, τότε αξίζει να δούμε και τη βαθύτερη σύνδεση σώματος και ψυχής.

Αυτό δεν σημαίνει ότι «δεν υπάρχει πρόβλημα».Σημαίνει ότι ίσως το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στο σώμα, αλλά στον τρόπο που το νευρικό σύστημα έχει μάθει να αντιδρά.

Η ψυχοσωματική προσέγγιση βοηθά τον άνθρωπο να δει το σύμπτωμα όχι μόνο ως κάτι που πρέπει να εξαφανιστεί, αλλά ως ένα μήνυμα που χρειάζεται να κατανοηθεί.

Στην εργασία με ψυχοσωματικά συμπτώματα, ο στόχος δεν είναι απλώς να χαλαρώσει κάποιος προσωρινά. Ο στόχος είναι να αρχίσει να αλλάζει η εσωτερική κατάσταση από την οποία το σώμα αντιδρά.

Μέσα από την υπνοθεραπεία και τις τεχνικές ρύθμισης του νευρικού συστήματος, δουλεύουμε σε βαθύτερα επίπεδα, εκεί όπου πολλές φορές αποθηκεύονται φόβοι, ένταση, παλιές εμπειρίες και συναισθηματικά μοτίβα.

Η θεραπευτική διαδικασία μπορεί να περιλαμβάνει:

Ρύθμιση του νευρικού συστήματος, ώστε το σώμα να αρχίσει να βγαίνει από τη χρόνια επαγρύπνηση και να επιστρέφει σε αίσθηση ασφάλειας.

Σωματική επίγνωση, ώστε ο άνθρωπος να μάθει να αναγνωρίζει τα σήματα του σώματος πριν αυτά κλιμακωθούν.

Επεξεργασία ανεπίλυτων συναισθηματικών εμπειριών, που πολλές φορές συνεχίζουν να επηρεάζουν το σώμα χωρίς να το καταλαβαίνουμε.

Δημιουργία νέων εσωτερικών αποκρίσεων, ώστε το νευρικό σύστημα να σταματήσει να ερμηνεύει καθημερινά ερεθίσματα ως απειλή.

Με αυτόν τον τρόπο, το σώμα αρχίζει σταδιακά να μαθαίνει ξανά ότι είναι ασφαλές.

Πολλοί άνθρωποι θυμώνουν με το σώμα τους όταν εμφανίζουν ψυχοσωματικά συμπτώματα. Νιώθουν ότι τους προδίδει, ότι τους περιορίζει ή ότι τους κρατά πίσω.

Όμως το σώμα δεν είναι αντίπαλος. Είναι σύμμαχος.

Προσπαθεί να επικοινωνήσει κάτι που ίσως για καιρό αγνοήθηκε. Μπορεί να είναι φόβος. Μπορεί να είναι καταπίεση. Μπορεί να είναι χρόνια πίεση, θλίψη, θυμός ή ανάγκη για ξεκούραση και ασφάλεια.

Όταν σταματήσουμε να πολεμάμε το σώμα και αρχίσουμε να το ακούμε, τότε ξεκινά μια διαφορετική σχέση με τον εαυτό μας.

Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας σε αυτές τις γραμμές, η πρώτη κίνηση είναι να σταματήσετε να βλέπετε το σώμα και το μυαλό σαν δύο ξεχωριστά προβλήματα.

Είναι ένα σύστημα.Και χρειάζεται να δουλευτεί ως σύστημα.

Τα ψυχοσωματικά συμπτώματα δεν είναι αδυναμία. Δεν είναι φαντασία. Είναι ένας τρόπος με τον οποίο το σώμα ζητά προσοχή, αποφόρτιση και βαθύτερη φροντίδα.

Και πολλές φορές, η αλλαγή δεν ξεκινά πολεμώντας το σύμπτωμα.

Ξεκινά ακούγοντας τι προσπαθεί να σας πει.

Ξεκινά από το υποσυνείδητο.